داربست‌ها دوباره کنار دیوارهای کهن بالا رفته‌اند؛ عملیات مرمت بخش شرقی بنای تاریخی که سال‌هاست ترک‌های ناشی از رطوبت و فرسایش، تزئینات آن را تهدید می‌کند، این هفته به‌طور رسمی آغاز شد. مسئولان میراث فرهنگی می‌گویند این مرحله از مرمت، ادامه طرح جامعی است که از دو سال پیش با پایش لرزه‌ای و مستندنگاری دقیق بنا شروع شده و قرار است در سه مرحله، سقف‌ها، گچ‌بری‌ها و سامانه دفع آب‌های سطحی این بخش را سامان دهد.

مرمت بناهای تاریخی، بیش از آنکه یک کار ساختمانی باشد، تصمیمی میان حفظ اصالت و تضمین بقاست. سرپرست کارگاه مرمت توضیح می‌دهد که پیش از هر مداخله‌ای، نمونه‌برداری از ملات‌ها و رنگ‌های اصیل انجام شده و نقشه‌های سه‌بعدی بنا با اسکن لیزری تهیه شده است تا در صورت نیاز، هر جزء دقیقاً به وضعیت پیشین بازگردد. او تأکید می‌کند اصل راهنما در این پروژه، کمترین مداخله ممکن است؛ یعنی فقط آنجا دست برده می‌شود که خطر ریزش یا تخریب قطعی باشد.

بخشی از نگرانی دوستداران میراث، سرنوشت کتیبه‌ها و تزئینات گچی این قسمت است. کارشناسان اطمینان می‌دهند این عناصر ابتدا تثبیت و در صورت لزوم به کارگاه منتقل می‌شوند تا زیر نظر متخصصان مرمت آثار، پاک‌سازی و بازسازی شوند.

مرمت بدون خداحافظی با گردشگران

برخلاف دوره‌های گذشته که مرمت به معنای تعطیلی کامل مجموعه بود، این بار مسیر بازدید گردشگران با تغییراتی ادامه دارد. مسیر جایگزین از حیاط جنوبی می‌گذرد و تابلوهای راهنما، بازدیدکنندگان را با روند مرمت هم آشنا می‌کند؛ تجربه‌ای که به گفته مدیر مجموعه، خود به جاذبه‌ای آموزشی تبدیل شده است. بازدیدکنندگان می‌توانند از سکوی تماشا، کار مرمتگران را از نزدیک ببینند و درباره مصالح سنتی مانند گچ نیم‌کوب و آهک پرسش کنند.

بنای تاریخی، موزه‌ای از گذشته نیست؛ حافظه زنده یک شهر است و مرمت آن یعنی این حافظه برای نسل بعد هم خوانا بماند.

تأمین اعتبار این پروژه از محل بودجه‌های ملی میراث فرهنگی و مشارکت شهرداری انجام شده است. مسئولان وعده داده‌اند گزارش پیشرفت کار هر ماه منتشر شود و در پایان هر مرحله، نشست عمومی با حضور کارشناسان مستقل برگزار شود؛ شفافیتی که فعالان این حوزه سال‌ها مطالبه‌اش می‌کردند، چرا که تجربه پروژه‌های گذشته نشان داده نظارت عمومی، هم کیفیت مرمت را بالا می‌برد و هم از تصمیم‌های شتاب‌زده جلوگیری می‌کند.

قرار است مرحله نخست مرمت تا پیش از فصل بارندگی به پایان برسد و اگر برنامه طبق زمان‌بندی پیش برود، بخش شرقی بنا در نوروز آینده با چهره‌ای استوارتر به روی گردشگران گشوده خواهد شد. تا آن زمان، راهنمایان مجموعه قصه مرمت را هم به روایت‌های خود افزوده‌اند؛ قصه‌ای درباره صبر، دقت و احترام به دست‌هایی که قرن‌ها پیش این دیوارها را بالا بردند.